«تو پای به راه در نه و هیچ مپرس» مصرعی از یک رباعی عطار نیشابوریه که ما رو به شروع کردن و ادامه دادن راه، با وجود سختیها، دعوت میکنه. مفهومش اینه که لازم نیست قبل از شروع، جواب همه سؤالها رو بدونیم. بعضی چیزها رو در طول مسیر و با تجربه کردن یاد میگیریم.
خودم هم وقتی نمیدونستم مسیری که شروع کردم به کجا میرسه، با شنیدن این شعر دلگرم شدم. در ادامه، متن کامل شعر و معنی ساده اون رو میخونیم.

شعر کامل گر مرد رهی میان خون باید رفت
گر مرد رهی میان خون باید رفت
از پای فتاده سرنگون باید رفت
تو پای به راه در نه و هیچ مپرس
خود راه بگویدت که چون باید رفت
شعر گر مرد رهی میان خون باید رفت از کیست؟
این شعر از عطار نیشابوری، شاعر و عارف ایرانیه. این رباعی در کتاب «مختارنامه»، باب هجدهم با عنوان «در همت بلند داشتن و در کار تمام بودن» اومده و در گنجور، رباعی شماره ۲۵ همین بابه.
معنی شعر تو پای به راه در نه و هیچ مپرس
معنی بیت اول
گر مرد رهی میان خون باید رفت
از پای فتاده سرنگون باید رفت
یعنی اگه تصمیم گرفتی این راه رو بری، باید برای سختیهاش هم آماده باشی. حتی وقتی خسته شدی و ادامه دادن برات دشوار شد، با توانی که برات مونده، برای پیش رفتن تلاش کن. «میان خون» تصویری از رنج و دشواری راهه؛ عطار با این تصویر میگه رسیدن به مقصد، پشتکار و تحمل سختی میخواد.
معنی بیت دوم
تو پای به راه در نه و هیچ مپرس
خود راه بگویدت که چون باید رفت
یعنی برای شروع کردن، لازم نیست از قبل جواب همه سؤالها رو بدونی. قدم اول رو بردار؛ تجربههایی که در طول مسیر به دست میاری، کمک میکنن بفهمی قدم بعدی رو چطور برداری. منظور از «هیچ مپرس» اینه که منتظر روشن شدن همه جزئیات نمونی و شروع رو مدام عقب نندازی.
معنی چند واژه در شعر
| واژه یا عبارت | معنی ساده |
|---|---|
| درنه | بگذار؛ «پای به راه درنه» یعنی قدم در راه بگذار. |
| چون | چگونه و چطور؛ «چون باید رفت» یعنی چطور باید پیش رفت. |
| مرد ره | رهرو؛ کسی که برای رفتن و ادامه دادن راه، اراده و پشتکار داره. |
| از پای فتاده | کسی که از شدت خستگی یا سختی، ناتوان شده. |
دو رباعی دیگر از عطار درباره راه و همت
این دو رباعی هم از عطار هستن و هر کدوم شعر مستقلی به حساب میان. هر دو، ما رو به شناخت خود و تلاش برای طی کردن مسیر دعوت میکنن.
رباعی اول
ای مرد رونده مرد بیچاره مباش
از خویش مشو برون و آواره مباش
در باطن خویش کن سفر چون مردان
اهل نظری، تو اهل نظاره مباش
رباعی دوم
گر مرد رهی راه نهان باید رفت
صد بادیه را به یک زمان باید رفت
گر میخواهی که راهت انجام دهد
منزل همه در درون جان باید رفت
کلام آخر
گاهی تا قدم اول رو برنداریم، نمیفهمیم ادامه راه رو چطور باید بریم. این رباعی عطار یادآوری میکنه که لازم نیست از همون ابتدا همه چیز روشن باشه؛ میتونیم با فکر و آمادگی شروع کنیم، از تجربههامون یاد بگیریم و قدمهای بعدی رو آگاهانهتر برداریم.
نظرها (۴)
زمانی که میخواهیم از رودخانه رد بشیم اولبن سنگ را انتخاب میکنیم و قدم میگذاریم سنگ بعدی خودش را به ما نشان میدهد
بسیار زیبا
حسم میگه شروع با خودت نیست، جهان هستی استارت هر مسیری رو برات میزنه و اگر قلبت و وجودت کمر همت رو بستن و تو رو به سمت اون مسیر کشوندن، اعتمادت رو بالا ببر و ادامه بده و به حس و روحت ایمان داشته باش، چون روحی که در تو دمیده شده با کمترین اشتباه تورو هدایت میکنه خدا برای بندهش بد نمیخواد.... تو پـای به راه درنــه و هیـــچ مـپرس خـود راه بگویدت که چـون باید رفت
سلام دوست عزیز وقتتون بخیر چه برداشت زیبایی. گاهی واقعاً وقتی قدم اول برداشته میشود، خود مسیر کمکم راه را نشان میدهد. ممنون که نگاه و حس خوبتون رو با ما به اشتراک گذاشتید.